Γράφει η Γιώτα Βασιλείου
Η θεατρική μεταφορά του γνωστού έργου του Stephen King, «Τελευταία Έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ», ξεκινά με ένα ιδιαίτερο βάρος και μεγάλες προσδοκίες. Είναι φυσικό να αναρωτηθεί κανείς αν μια θεατρική εκδοχή μπορεί να σταθεί μόνη της, χωρίς να επισκιαστεί από τη διάσημη ταινία. Σε αυτή την περίπτωση, η απάντηση είναι ναι! Η παράσταση δεν προσπαθεί να συγκριθεί, αλλά ακολουθεί τον δικό της ξεχωριστό δρόμο.
Οι ερμηνείες είναι πραγματικά εξαιρετικές. Δεν προσπαθούν να εντυπωσιάσουν, και αυτό τις κάνει ακόμα πιο δυνατές. Υπάρχει μια σπάνια ομαδικότητα στη σκηνή, μια αίσθηση ότι όλοι λειτουργούν μαζί, χτίζοντας έναν κοινό ρυθμό. Οι χαρακτήρες δεν φαίνονται σαν ρόλοι, αλλά σαν άνθρωποι που φθείρονται, προσαρμόζονται και αντιστέκονται. Αυτή η εσωτερικότητα δίνει βάθος στην παράσταση και την κρατά μακριά από επιφανειακές δραματοποιήσεις. Ο Άντι δεν παρουσιάζεται σαν ήρωας, αλλά σαν άνθρωπος που αρνείται να καταρρεύσει. Ο Ρεντ δεν είναι απλώς αφηγητής, αλλά ο καθρέφτης της φθοράς και της σταδιακής επιστροφής στην ελπίδα.
Η σκηνοθεσία των Δημήτρη και Ορέστη Σταυρόπουλου δεν προσπαθεί να αναπαραστήσει, αλλά να απογυμνώσει. Δεν σε βάζει σε μια ρεαλιστική φυλακή, αλλά σε μια ψυχική κατάσταση εγκλεισμού, όπου ο χώρος γίνεται προέκταση της ανθρώπινης φθοράς. Η ακρίβεια και ο έλεγχος ξεχωρίζουν. Αυτό την κάνει ξεχωριστή. Δεν εντυπωσιάζει με εύκολες λύσεις ή υπερβολές. Αντίθετα, δημιουργεί μια σκοτεινή, κλειστοφοβική ατμόσφαιρα με ακρίβεια, αφήνοντας τα κενά, τις σιωπές και τις παύσεις να μιλήσουν.
Κάποια στιγμή, ως θεατής, σταματάς να παρακολουθείς και αρχίζεις να ζεις την εμπειρία. Υπήρξαν στιγμές που με αιφνιδίασαν, ακόμα κι αν τις ήξερα και τις περίμενα. Η σκηνή της κακοποίησης του Άντι δεν ήταν απλώς ένα δραματικό γεγονός, αλλά μια ωμή υπενθύμιση της εξουσίας πάνω στο αδύναμο σώμα. Δεν ήταν εύκολη στιγμή, και δεν έπρεπε να είναι. Το ίδιο και η αποχαιρετιστήρια σκηνή του Μπρουκς, που είχε μια σιωπηλή βαρύτητα και με συγκίνησε βαθιά.
Ταυτόχρονα, ένιωσα θυμό. Όχι μόνο για τους χαρακτήρες, αλλά για κάτι πιο γενικό. Για τα πρόσωπα εξουσίας που εκμεταλλεύονται, για την αδυναμία που γίνεται αντικείμενο χειρισμού, για τη σιωπή που επιβάλλεται με το ζόρι. Το έργο δεν το λέει ξεκάθαρα, αλλά το υπαινίσσεται σε όλη τη διάρκεια, κάνοντάς το πιο ενοχλητικό και πιο ουσιαστικό.
Είναι εντυπωσιακό πόσο σημαντικά είναι τα φώτα και η μουσική σε μια θεατρική παράσταση. Εδώ, ο φωτισμός λειτουργεί σχεδόν σαν αόρατος αφηγητής. Δεν φωτίζει απλώς, αλλά κατευθύνει το βλέμμα του θεατή, δημιουργεί όρια, απομονώνει πρόσωπα και χτίζει ένταση εκεί που δεν υπάρχουν λόγια. Η μουσική συμπληρώνει αυτό το σύμπαν με διακριτικό αλλά ουσιαστικό τρόπο. Δεν επιβάλλεται, δεν καθοδηγεί ούτε εκβιάζει συναισθήματα, αλλά ντύνει το έργο με μια υπόγεια ένταση, σαν ρυθμός που δεν ακούγεται πάντα, αλλά είναι πάντα παρών.
Τα σκηνικά και τα κοστούμια ακολουθούν την ίδια λογική: Τίποτα περιττό, τίποτα υπερβολικό, τίποτα κραυγαλέο. Όλα εξυπηρετούν το σύνολο και ενισχύουν την αίσθηση του εγκλεισμού χωρίς να το τονίζουν υπερβολικά.
Αυτό που τελικά μένει είναι κάτι πιο δύσκολο από μια απλώς καλή παράσταση. Είναι η αίσθηση ότι είδες μια ιστορία που δεν αφορά μόνο τη φυλακή, αλλά κάθε μορφή εγκλωβισμού, εξωτερικού ή εσωτερικού. Η ελπίδα εδώ δεν φαίνεται σαν ρομαντική ιδέα, αλλά σαν πράξη αντίστασης. Ίσως αυτό είναι το πιο ουσιαστικό σχόλιο του έργου, χωρίς να το λέει ξεκάθαρα.
Αυτή η παράσταση δεν στηρίζεται μόνο στο όνομα του έργου για να ξεχωρίσει. Το αξίζει πραγματικά. Και αυτό, όσο αυτονόητο κι αν φαίνεται, είναι πολύ σπάνιο. Να την δείτε. Προτείνεται αδιαπραγμάτευτα!
Συντελεστές
Διανομή ρόλων:
Νίκος Ψαρράς, Δημήτρης Παπανικολάου, Μάνος Βακούσης, Γιάννης Μποσταντζόγλου, Νέστορας Κοψιδάς, Γιώργος Ρούφας, Κρις Ραντάνοφ, Αναστάσης Γεωργούλας, Βασίλης Μπεσίρης, Αντώνης Χρήστου, Νίκος Ιατρού
Συντελεστές παράστασης:
Συγγραφέας: Stephen King
Θεατρική διασκευή: Owen O’Neill & Dave Johns
Σκηνοθεσία: Δημήτρης και Ορέστης Σταυρόπουλος
Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος
Πρωτότυπη μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου
Σκηνογραφία: Εύα Μανιδάκη
Ενδυματολογία: Αλέγια Παπαγεωργίου
Φωτισμοί: Νίκος Βλασσόπουλος
Κινησιολογία: Κρίς Ραντάνοφ
Βοηθός σκηνοθέτη: Νίκος Ιατρού
Βοηθός σκηνογράφου: Άννα Μπίζα
Βοηθός ενδυματολόγου: Φλώρα Σαμπροβαλάκη
photo credit: Πάτροκλος Σκαφίδας και Γιώτα Βασιλείου
Η Γιώτα Βασιλείου είναι συγγραφέας και φανατική αναγνώστρια . Το βιβλίο της "Ο Θεριστής τη νύχτα" κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κύφαντα.
