Γράφει η Τέσυ Παπαθανασίου
Ένας καταξιωμένος συγγραφέας με σπουδαίο έργο πίσω του, ο Ισπανός Αρτούρο Πέρεθ Ρεβέρτε, επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα τον Μάιο, στα πλαίσια του 7ου Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας Άγκαθα και μάγεψε κυριολεκτικά το κοινό.
Θέλησα να σας μεταφέρω σε στιγμές τα όσα είπε κατά τη διάρκεια των 2 εκδηλώσεων που συμμετείχε καθώς και κάποια σχόλια πριν και αφού ανέβουμε στο πάνελ. Δυστυχώς αυτό που δεν μπορώ να μεταφέρω στο χαρτί είναι ο συναρπαστικός τρόπος που μιλούσε και η θέρμη με την οποία τον αγκάλιασαν οι αναγνώστες.
Για τον κόσμο:
Όταν ήμουν 12 χρονών έπρεπε να διαλέξω αν θα σώσω τον αδερφό ή την αδερφή μου που τους είχε πάρει το κύμα και πνίγονταν. Έμαθα τότε ότι η ζωή είναι γεμάτη από επιλογές. Δεν έχω πολύ χρόνο ακόμα και πρέπει να επιλέξω ποιες από τις ιστορίες που έχω μέσα μου θα πω και ποιες θα πεθάνουν μαζί μου.
Υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων αυτοί που έχουν καταλάβει ότι θα πεθάνουν και αυτοί που δεν το έχουν καταλάβει
Η τέχνη είναι μυστήριο.
Είμαι κακός παίκτης στο σκάκι, έβλεπα τον πατέρα μου να παίζει και είχα την αίσθηση οτι είναι πολύ παραπάνω από παιχνίδι, απαιτεί απαντήσεις στη ζωή, στον θάνατο και είναι πεδίο μάχης.
H ιστορία έρχεται ως εξήγηση του παρόντος. Ένας καλός παίκτης δεν ενδιαφέρεται αν θα κερδίσει ή θα χάσει. Είναι δευτερεύον, στο τέλος όλοι χάνουμε. Το παιχνίδι έχει σημασία, έχει θαυμαστές στιγμές.
Όλα τα αναπάντεχα είναι φανταστικά. Ο κόσμος είναι ένα θολό χάος. Μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε βάζοντας κανόνες και τότε μόνο χαμογελάμε. Τα μυθιστορήματά μου με κάνουν να χαμογελάω με αυτό το χάος.
Για τη γραφή:
Το καλύτερο κομμάτι στη συγγραφή είναι η σύλληψη, είναι ένας τρόπος να διαβαίνω σε έναν κόσμο όπως τον έχω φανταστεί και να αντιμετωπίζω τη ζωη.
Όταν ήμουν μικρός γινόμουν στη φαντασία μου καουμπόι, πειρατής, αστροναύτης, ανάλογα με τους ήρωες των βιβλίων και του σινεμά. Η γραφή μού επιτρέπει να παραμένω το παιδί που έχω μέσα μου και να μεταμορφώνομαι σε χαρακτήρες που δεν θα μπορούσα να είμαι. Μπορώ να σκοτώσω, να κάνω λαθρεμπόριο, να σαγηνεύσω όμορφες γυναίκες. Είμαι ευγνώμων στους αναγνώστες γιατί μέσα από τα βιβλία μου επιλέγω τη ζωη που θέλω. Είστε οι φίλοι μου.
Τα παντα εχουν γραφτεί. Μου αρέσει να παίζω και για αυτό γράφω τα βιβλία που έχω διαβάσει με άλλους τρόπους.
Δεν μου έχουν ζητήσει ποτέ να αλλάξω κάτι στα βιβλία μου, αλλά είμαι πολύ αυστηρός κριτής και ό,τι δεν μου αρέσει το πετάω με ευκολία, ολόκληρα κομμάτια.
Γράφω πάντα με μέθοδο και ξέρω το τέλος και τα λόγια του τέλους. Αναφέρω συχνά πραγματικά γεγονότα γιατί γράφω ρεαλιστικά μόνο. Δεν επιθυμώ να περάσω μηνύματα.
Η δημοσιογραφία με έχει μάθει μεθόδους για να γράφω και να αντιμετωπίζω τη ζωή.
Για τον πόλεμο, τους χαρακτήρες του και τη γενναιότητα:
Ο πόλεμος δεν τελειώνει ποτέ, έχει 3000 χρόνια ιστορία, είναι κομμάτι της ανθρώπινης φύσης.
Δεν είμαι πεσσιμιστής είμαι ρεαλιστής. Ο πόλεμος, η κακία, η απληστία υπάρχουν.
Ο κόσμος είναι ένας τόπος εχθρικός γεμάτος καθάρματα. Τον κάνουν ανεκτό χαρακτηριστικά όπως η αξιοπρέπεια, η αγάπη, η πίστη, ο έρωτας, η γενναιότητα, η τιμή.
Ως πολεμικός ανταποκριτής έμαθα νωρίς ότι δεν υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στο καλό ή στο κακό. Οι ίδιοι αντάρτες που φρόντισαν να μου βρουν φάρμακα όταν αρρώστησα, μετά από μια ηρωική νίκη βίασαν γυναικες και σκότωσαν αιχμαλώτους.
Τα βιβλία ήταν το καταφύγιο μου και με βοήθησαν να αντέξω όση φρίκη είδαν τα μάτια μου. Το Πόλεμος και ειρήνη, η Ιλιάδα, με έκαναν να καταλάβω τον τρόμο και τη βία και να χωνέψω αυτά που έζησα.
Στα μυθιστορήματά μου υπάρχουν όλων των ειδών οι ήρωες, αλλά αυτοί που πιο συχνά επαναλαμβάνονται είναι όσοι έχασαν την αθωότητα και τις ψευδαισθήσεις τους. Βρίσκονται ορφανοί, στο κρύο, κάτω από έναν ουρανό χωρίς θεούς.
Μεγάλωσα με ιδανικά όπως η πατρίδα, η σημαία, ο Θεός, οι παπάδες ήταν άγιοι, οι αστυνομικοί τίμιοι, οι δικαστές αδιάφθοροι. Η ζωή σου αφαιρεί βίαια την αθωότητα. Όλοι χρειαζόμαστε προστασία, έτσι αναπτύσσουμε τη δική μας ηθική, τις δικές μας αξίες.
Αξία και γενναιότητα είναι να αποδέχεσαι τη μοίρα με αξιοπρέπεια. Έχω δει ανθρώπους να μην αντιδρούν όταν τους πήγαιναν για εκτέλεση. Έχω δει πατέρα να αντέχει να βασανίζουν το παιδί του, γιατί ήξερε πως αν αντιδράσει θα το σκοτώσουν.
Δεν πολυσυμπαθώ τους άντρες… Ο άντρας ξέρει πως ό,τι πρόβλημα και να έχει θα γυρίσει σπίτι το βράδυ και θα δει τηλεόραση, είτε θα τα πιει στο μπαρ. Και συνήθως κάποιος άλλος θα τον βοηθήσει. Η γυναίκα αντίθετα ξέρει ότι πρέπει να το λύσει μόνη της. Αυτό είναι μοναξιά. Και όσο περισσότερο φροντίζει τους άλλους τόσο πιο μόνη είναι. Αυτός ο χαρακτήρας με ενδιαφέρει.
Για την αστυνομική -και όχι μόνο- λογοτεχνία:
Δεν είμαι συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας. Την πλοκή τη χρησιμοποιώ για να αφηγηθώ ιστορίες. Τα μυθιστορήματά μου δεν ανήκουν σε συγκεκριμένο είδος.
Μεγάλωσα σε σπίτι με 2 βιβλιοθήκες, μια με όλους τους κλασικούς και μια με μπεστ σέλερς. Υψηλής και χαμηλής ποιότητας λογοτεχνία είναι λέξεις που ποτέ δεν κατάλαβα. Τα πάντα είναι λογοτεχνία.
Το αστυνομικό μυθιστόρημα με εκπλήσσει, με συναρπάζει, μου επιστρέφει την αθωότητα που είχα ως παιδί. Το Τελευταίο Πρόβλημα το έγραψα με αυτό το σκεπτικό, να προκαλέσω τον αναγνώστη. Νομίζει ότι του μιλάω για τους 10 μικρούς νέγρους ενώ στην πραγματικότητα του λέω άλλες ιστορίες. Η αναμέτρηση είναι ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη και όχι στον ντετέκτιβ και τον δολοφόνο. Θέλω στο τέλος ο αναγνώστης να πει αυτός ο αλήτης με κοροϊδεύει.
Για τη θάλασσα και τη Μεσόγειο:
Η θάλασσα μου επιτρέπει να μένω παιδί, να αισθάνομαι πως αντέχω, τα έχω καταφέρει κάπου, μου δίνει πίσω αυτό που μου παίρνει ο χρόνος, νιώθω στο ιστιοπλοϊκό ότι είμαι ζωντανός και δυνατός ξανά, νέος.
Δεν γράφω για τη θάλασσα, γράφω για τη Μεσόγειο, αυτή είναι η θάλασσά μου. Οι άλλες είναι μακρινές, βαρβαρικές, δεν έχουν τους μεσογειακούς θεούς, ούτε το κρασί, ούτε το λάδι.
Γεννήθηκα σε μεσογειακό χωριό, την Καρθαγένη, όπου βρίσκαμε κομμάτια αμφορέων και προσπαθούσαμε να τα πουλήσουμε στους τουρίστες. Μεγάλωσα στη θάλασσα που έχει 3000 χρόνια ιστορία
Η Ευρώπη είναι έννοια αμφιλεγόμενη όπως και η δύση και ο πολιτισμός. Η Μεσόγειος είναι αδιαπραγμάτευτη. Αλλάζουν οι λαοί, αντιμάχονται και φιλιώνουν, μεταβάλλονται οι ακτές, αλλά το αρχαίο χάος μένει το ίδιο.
Η αληθινή μου πατρίδα είναι η Μεσόγειος. Στη Βόρεια Ευρώπη ή στην Αμερική αισθάνομαι ξένος, εκεί ζουν περίεργοι βάρβαροι άνθρωποι.
Σ’ενα καφέ στη Βηρυττό ή σε ένα μπαρ στην Αθήνα, στην Πόλη, στην Αφρική ή τη Σικελία είμαι σπίτι μου. Στην Ιταλία ή στην Ελλάδα επισκέπτομαι τους συγγενείς μου, περπατάω κι εχω μνήμες των προγόνων μου. Είμαι εξοικειωμένος με τις χειρονομίες του Σικελού σερβιτόρου ή του Έλληνα ταξιτζή, είναι οι δικοί μου άνθρωποι.
Κάνω γούστο τον Τούρκο ταξιτζή που θέλει να με χρεώσει τριπλάσια κούρσα. Όταν βλέπω τους Αγγλοσάξονες να βγάζουν σέλφι στην Ακρόπολη με τις Καρυάτιδες ενώ δεν ξέρουν τι είναι, ευχαριστιέμαι που τους ξεγελούν οι ντόπιοι.
O πατριωτισμός μου είναι μεσογειακός. Είμαι ναυτικός και πλέω στη Μεσόγειο. Στο σχολείο διδάχτηκα Ελληνικά και Λατινικά. Όταν οι Έλληνες στην Κύρου Ανάβαση ανεβαίνουν το βουνό και φωνάζουν Θάλαττα, θάλαττα, ακόμα ανατριχιάζω γιατί ειναι τα αδέρφια μου που επιστρέφουν σπίτι τους.
Ο Όμηρος είναι ο αγαπημένος μου συγγραφέας
Είναι θαυμάσιο να έχεις διαβάσει, γιατί καταλαβαίνεις τον κόσμο. Όταν είδα το 1974 από το παράθυρο τους Τούρκους αλεξιπτωτιστές να πέφτουν στην Κύπρο, και τους Κύπριους με τα τεράστια μουστάκια να αγκαλιάζουν τα παιδιά και τις γυναίκες τους πριν πάρουν τα όπλα να πολεμήσουν τον εχθρό, η Ιλιάδα με έκανε να κατανοώ τι βλέπω. Σαν να το είχα ξαναδεί. Με αυτά τα αναγνώσματα καταλαβαίνεις τον κόσμο.
Τα βιβλία του Αρτούρο Πέρεθ – Ρεβέρτε κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκη, περισσότερες πληροφορίες ΕΔΩ
Photo by Keagan Henman on Unsplash
Η Τέση Παπαθανασίου είναι συγγραφέας και το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Υποξία» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νίκας
